Noviteti na Listi svetske baštine UNESCO-a, I deo

Noviteti na Listi svetske baštine UNESCO-a, I deo

Noviteti na Listi svetske baštine UNESCO-a, I deo

Međunarodni program svetske baštine nastao je 16. novembra 1972. godine i za cilj ima da popiše, sakupi imena i očuva mesta od izuzetnog kulturnog i prirodnog značaja u jedinstvenu baštinu čovečanstva.

Programom upravlja Komitet svetske baštine UNESCO-a, a mesta na Listi svetske baštine maju pravo da u cilju svog očuvanja koriste sredstva posebnog Fonda svetske baštine. Na Listi se nalazi 1.092 mesta u 167 zemalja, od čega 845 predstavljaju kulturnu, 209 prirodnu, a 38 mešovitu baštinu. Italija ima najviše mesta na Listi svetske baštine, čak 54, a za njom slede Kina (53), Španija (46), Francuska (43), Nemačka (42), Indija (37) i Meksiko (35).

Do sada su samo dva mesta ukinuta sa Liste, Utočište arabijskog oriksa u Omanu (zbog smanjenja površine utočišta za 90%) i Drezdenska dolina Elbe (zbog izgradnje mosta koji je u potpunosti izmenio pejzaž doline).

Naša zemlja ima 12 lokaliteta na Listi svetske baštine, a među njima su četiri manastira na Kosovu i Metohiji (Gračanica, Pećka patrijaršija, Bogorodica Ljeviška, Visoki Dečani), Studenica, Sopoćani, srednjovekovni grad-tvrđava Stari Ras, ostaci palate Romulijana (Gamzigrad) i srednjovekovna nekropola stećaka iz 14. veka u blizini Bajine Bašte.

Ove godine na Listu svetske kulturne baštine dodato je još 13 lokaliteta, a mi vam ih ukratko predstavljamo.

Aasivissuit – Nipisat. Inuitsko lovište, Danska
Locirano u centralnom delu zapadnog Grenlanda, u Arktičkom krugu, ovo mesto sadrži najranije tragove ljudskog prisustva na ostrvu. Preko 4.200 godina duga istorija lova, ribolova i sezonskih migracija oslikana je u materijalnom i nematerilanom kulturnom nasleđu drevnog inuitskog lovišta koje svedoči o otpornosti ljudske kulture u najsurovijim životnim uslovima. Velike zimske kuće, oružje za lov na irvasa, arheološka nalazišta paleoinuitske i inuitske kulture nalaze se na sedam ključnih lokaliteta od Nipisata na zapadu do Aasivissuita na istoku.

Foto: Bjarne Grønnow

Al-Ahsa Oaza, Saudijska Arabija
Locirana u zapadnom delu Arabijskog poluostrva, oaza Al-Ahsa je pravi pustinjski raj, sa vrtovima, kanalima, izvorima, istorijskim zdanjima i arheološkim lokalitetima. Predstavlja jasan dokaz o postojanju kontinuirane ljudske naseobine u predelu zaliva od neolita do danas. Sa starim tvrđavama, džamijama, irigacionim sistemom i 2,5 miliona stabala urme, predstavlja najveću oazu na svetu. Al-Ahsa je i jedinstveni geokulturni pejzaž i primer ljudske interakcije sa prirodom tokom istorije.

Foto: François Cristofoli

Drevni grad Qalhat, Oman
Lokalitet na istočnoj obali sultanata Oman, uključuje drevni grad Qalhat, okružen unutrašnjim i spoljašnjim zidinama, kao i obližnje nekropole. Grad se razvio kao važna luka istočne obale Arabije između 11. i 15. veka hrišćanske ere, tokom vladavine prinčeva iz porodice Hormuz. Danas predstavlja jedinstveno arheološko svedočenje o trgovačkim vezama između istočne obale Arabije, Afrike, Indije, Kine i Jugoistočne Azije.

Foto: MHC

Arheološki kompleks Hedeby i Danevirke, Nemačka
Arheološki lokalitet Hedeby predstavlja ostatke trgovačkog grada, sa putevima, zgradama, grobljima i lukom iz perioda od 8. do 11. veka hrišćanske ere. Okružuje ga deo Danevirke-a, danskog sistema utvrda u oblasti Schleswig, koji poluostrvo Jutland odvaja od ostatka evropskog kopna. Zahvaljujući jedinstvenoj poziciji između Franačke imperije na jugu i Danskog kraljevstva na severu, Hedeby je postao trgovački centar između kontinentalne Evrope i Skandinavije i između Severnog i Baltičkog mora. Bogat i dobro očuvan arheološki materijal ovog lokaliteta daje mogućnost tumačenja ekonomskih i društvenih prilika tokom vikinškog doba.

Foto: Stiftung Schleswig-Holsteinische Landesmuseen Schloss Gottorf

Grad Medina Azahara, Španija
Grad je izgradila dinastija Omejada sredinom 10. veka, kao sedište kordobskog kalifata. Nakon nekoliko godina prosperiteta, uništen je tokom građanskog rata, posle koga je ukinut kalifat (1109 – 1110). Ostaci grada su bili zaboravljeni skoro 1.000 godina, sve do početka 20. veka. Arheolozi su otkrili čitavu infrastrukturu – očuvane puteve, mostove, irigacione sisteme, zgrade, ali i dekorativne predmete i stvari iz svakodnevnog života, koje pružaju jedinstven uvid u fascinantnu zapadnu islamsku kulturu Al-Andalusa, na vrhuncu moći.

Foto: Madinat al-Zahra Archaeological Site (CAMaZ)

Göbekli Tepe, Turska
U planinama Germuş jugoistočne Anadolije, nalazi se monumentalni kompleks kružnih i pravougaonih struktura, koje je podigla drevna kultura lovaca-sakupljača iz neolitoskog perioda, između 9.600. i 8.200. godine pre hrišćanske ere. Ne zna se sa sigurnošću koja im je bila funkcija, ali se pretpostavlja da su korišćeni za rituale, moguće u vezi sa smrću. Od posebnog su značaja stubovi u obliku slova T sa urezanim crtežima divljih životinja, koji daju jedinstven uvid u način života i verovanja ljudi koji su u oblasti Gornje Mesopotamije živeli pre 11.500 godina.

Foto: DAI, Göbekli Tepe Project

Podelite ovaj članak...

Pošaljite komentar

Vaša e-mail adresa neće biti objavljena. Neophodna polja su označena *

Current ye@r *