Zabava i kultura – Aja Sofija - 12 zanimljivih činjenica o jednoj od najvećih atrakcija sveta – Travel Magazine

Aja Sofija – 12 zanimljivih činjenica o jednoj od najvećih atrakcija sveta

Aja Sofija – 12 zanimljivih činjenica o jednoj od najvećih atrakcija sveta

Aja Sofija ovih dana je u fokusu svetske javnosti nakon kontroverzne odluke suda kojom je vraćena u status džamije. Simbol istorije Konstantinopolja, ali i moderne Turske i Istanbula je bio muzej, istorijska bazilika i džamija. Podignuta je kao pravoslavna crkva, koju je vizantijski car Justinijan izgradio između 532-537. godine, u starom jezgru tadašnjeg Konstantinopolja.

U džamiju je pretvorena 1453. godine, kada su Osmanlije predvođene sultanom Mehmetom II zauzele Konstantinopolj. Odlukom predsednika i „oca“ moderne Turske, čuvenog Mustafe Kemala Ataturka postaje muzej 1935. godine. Nažalost, pod velikim pritiskom Erdogana i njegovih pristalica, biva vraćena u status džamije…

Pogledajte kako da u Istanbulu uštedite novac, kao i priču iza Topkapi palate. Saznajte i sve o Balatu, skrivenom dragulju Istanbula.

Aja Sofija – simbol istorije Konstantinopolja i Istanbula

Reč „aja“ u imenu Aja Sofije dolazi od reči „svetac“ dok je „sofija“ od reči sophos što na drevnom grčkom znači „mudrost“. Stoga ime „Aia sofia“ znači „sveta mudrost“ ili „božanska mudrost“Današnja zgrada Aja Sofije takođe je poznata i kao „Treća Aja Sofija“, jer je u stvari treća zgrada sagrađena na istom mestu. Prve dve crkve su uništene tokom nereda. Centralna kupola Aja Sofije, najveća kupola svoje ere, srušila se mnogo puta tokom vizantijskog perioda, ali je opstala kasnije kada je čuveni otomanski neimar Mimar Sinan dodao potporne zidove zgradi.

Ova građevina, koja stoji 15 vekova, spada među remek-delove istorije umetnosti i arhitekture i simbol je vizantijske arhitekture sa velikom kupolom. Mi vas danas upoznajemo sa relativno nepoznatim činjenicama koje se tiču Aja Sofije…

Graditelji Aja Sofije su bili…

Aja Sofiju su projektovali vizantijski graditelji Antemije iz Trala i Isidor iz Mileta. Tipična karakteristika vizantijskih građevina je prelaženje kvadratne osnove u kružnu, na kojoj se, kao kruna čitave građevine, nalazi velika kupola čiji teret nose četiri luka postavljena na četiri pilastra. Pismeni podaci potvrđuju da je u izgradnji radilo oko 10.000 ljudi. Kada je konačno izgrađena, car Justinijan je prema legendi uzviknuo na otvaranju: „Salomone, nadmašio sam te“. Time je aludirao na poznatog jevrejskog vladara koji je izgradio Prvi hram u Jerusalimu. Inače, u vreme izgradnje ove katedrale (bazilike), u Zapadnom Rimu i hrišćanskom svetu postojale su velike crkve sa ogromnim kupolama, ali Hagia Sophia je bila prva tog tipa na Istoku i najveća od svih hrišćanskih crkvi u svetu.

Legende tvrde da je najbrže izgrađena hrišćanska crkva

Jedna od najvećih zanimljivosti u vezi sa Aja Sofijom je činjenica da je ogromna crkva izgrađena za samo pet godina. 

Kako je Hagia Sophia pretvorena u Ayasofya

Nakon osvajanja Konstantinopolja, sultan Mehmed II Osvajač odlučuje da Aja Sofiju pretvori u carsku džamiju dodavanjem minareta i drugih islamskih atributa crkvi. Osmanlije su tada pokušavale da sačuvaju originalnost i detalje spomenika, a ne da ih unište. Na isti način, Aja Sofija zadržava svoje ime sa nekoliko promena kao „Ajasofija“, a njeni zlatni i plavi mozaici se ne uništavaju, već se po naredbi sultana prekirvaju. To je glavni razlog zašto su mozaici sačuvani vekovima, i dan-danas mogu da se vide na zidovima.

Aja Sofija ne gubi ništa od svoje slave i slave tokom Osmanlija, kada postaje glavna džamija Carstva. Sultani su se molili u ovoj džamiji svakog petka, a ovde su se obavljale pogrebne molitve sultana, prinčeva i princeza. Takođe su izgradili svoje mauzoleje (turbe) u bašti Aiasofie. Osmanlije su takođe dodale još nekoliko zgrada u okolini Aiasofie i pretvorili je u ogroman kompleks iz jedne džamije. Pored mauzoleja, postepeno su građene i dodavane osnovne škole, fontane, astrološka soba, medrese, kuhinja, biblioteka i drugi islamski elementi.

Hagia Sophia je bila najveća hrišćanska crkva na svetu skoro 1000 godina

Bila je najveća hrišćanska crkva na svetu skoro hiljadu godina, sve dok nije izgrađena Seviljska katedrala 1520. godine.

Aja Sofija je deo Unesco baštine

Od 1985. je pod zaštitom Uneska kao jedan od najznačajnijih primeraka svetske kulturne baštine.

Veličina Aja Sofije je…

Aja Sofija je bila najveća crkva vizantijskog i osmanlijskog carstva sa ogromnom kupolom prečnika 31.61 m i visine 55 m od osnove. Najveću kupolu sveta podržava šest manjih kupola oko nje. Ukupna površina muzeja je 7570 metara. Dužina je više od 100 metara. Imala je 7 vrata, a najveća je koristio samo car.

Posvećena je …

Najočuvaniji mozaik unutar Aja Sofije se nalazi na glavnim izlaznim vratima. Ta se vrata nazivaju i „careva vrata“ jer je vizantijski car tuda ulazio u crkvu. Mozaik potiče iz 11. veka, a na njemu je oslikana Devica Marija kojau sredini drži Isusa u ruci, dok se s njene desne strane nalazi car Konstantin koji joj daruje sam grad, a sa njene leve strane car Justinijan koji joj daruje katedralu Aja Sofiju.

Aja Sofija je bila najraskošnija crkva u doba Vizantije, kao i džamija u doba Osmanlija

Unutar muzeja videćete koliko je Aja Sofija bila i ostala jedinstveni simbol mira i tolerancije dve najveće religije sveta, jedna prema drugoj. Dok s jedne strane na zidovima vidite hrišćanske mozaike i freske, sa druge strane na kupoli vidite stihove iz  Kurana u kupoli i kaligrafsku ploču s islamskim imenima. Ajet „Alah je svetlost neba i zemlje“ (Nur 34/35) je dodan u vreme sultana Abdulmecida (1847-1849) sa osam velikih ploča sa imenima Allah, Muhammed, Ali, Hasan, Huseiin, Abubekir, Omer i Osman. Ovi paneli su obešeni u uglovima plafona te ispisani prelepom kaligrafijom a danas su najveći primeri kaligrafije islamskog sveta.

Četiri puta je obnovljena

Kada je sultan Abdulmecid odlučio da obnovi Ajasofiju 1847-1849. godine, pozvao je italijansku braću Fossati iz Švajcarske da urade kompletnu restauraciju. Braća Fossati su započela obnovu sa 800 radnika. Oni su bili prvi ljudi koji su otkrili i restaurirali mozaike i freske na zidovima Aja Sofije. Te iste mozaike je Mehmet II prekrio odmah nakon osvajanja grada.

Poslužila je mnogima kao inspiracija za nove džamije

Vizantijska građevina je poslužila kao inspiracija za izgled mnogih drugih verskih objekata, uključujući i Plavu džamiju koja se smatra jednim od najvećih simbola otomanske kulture. Bez obzira na raskoš ove, i drugih građevina čija je inspiracija bila Crkva Svete Mudrosti, retko koja od njih može da se uporedi i izjednači sa neprikosnovenom Aja Sofijom.

Bila je pod opsadom krstaša

Tokom 1204-1267, Carigrad su napali i pljačkali krstaši čija je namera bila da zauzmu Jerusalim. Aja Sofiju su napadali i pljačkali krstaši, a Vizantijsko carstvo nije uspelo da povrati svoju moć i bogatstvo nakon krstaških ratova. Aja Sofija je bila u očajnoj situaciji i stanju sve dok  sultan Mehmet II nije osvojio grad i naredio hitnu obnovu.

Jednu od najvećih kupola na svetu ima Aja Sofija

U stara rimska vremena, takmičenje za najveće kupole u ​​crkvama i hramovima vladalo je među graditeljima i pokretačima projekta. Kupole su predstavljale nebo i večnost u rimskoj kulturi. Ova kupola u Aja Sofiji najviše liči na onu koja se nalazi unutar Panteona u Rimu, i koja je druga po veličini na svetu (prečnik 43.30). Najveća je i dalje ona koja se nalazi u crkvi Santa Maria del Fiorre, u Firenci.

Ostale zanimljivosti pročitajte ovde.

Podelite ovaj članak...
0Shares
Podelite ovaj članak...

Pošaljite komentar

Vaša e-mail adresa neće biti objavljena. Neophodna polja su označena *

X